پیشنهاد جدید ایران برای غرب
متقابلاً، ایران با ادامه بیاعتنایی به قطعنامههای شورای امنیت، اصرار میورزید که انجام گفتگو با شورای امنیت میباید با رعایت احترام متقابل و بدون پیش شرط صورت گیرد. علی لاریجانی، رییس کنونی مجلس شورای ملی و مذاکره کننده سابق هستهای ایران، بهخصوص بر ضرورت آغاز گفتگوهای بدون پیش شرط همواره تأکید داشت.همزمان با لغو پیش شرط آغاز گفتگو با تهران، که بهنوبه خود مورد استقبال فراوان آژانس انرژی اتمی نیز قرار گرفت، دولت امریکا اعلام داشت که در جلسات گروه ۱+۵ بهصورت فعال شرکت خواهد کرد و در کنار سایر اعضاء گروه، با نمایندگان تهران به گفتگو خواهد نشست.عکسالعمل ابتدایی تهران نسبت به دعوت گروه ۱+۵ برای انجام گفتگوهای بدون پیش شرط، تا حدودی انفعالی و توام با سکوت بود. سرانجام سخنگوی وزارت خارجه ایران طی نشست خبری هفتگی خود با خبرنگاران، اعلام داشت که جمهوری اسلامی رویکرد اخیر شورای امنیت را مثبت تلقی کرده و از انجام گفتگو با گروه ۱+۵ استقبال خواهد کرد.انجام یک گفتگوی تلفنی بین خاویر سولانا، دیپلمات ارشد جامعه اروپا و سعید جلیلی دبیر شورای امنیت ملی و مذاکره کننده ارشد اتمی ایران، تا حدودی به هموار ساختن راه برگزاری گفتگوهای بعدی یاری داد.برگزاری جشن هسته ای ایران در ۲۰ فروردین، با حضور محمود احمدی نژاد، و به این مناسبت، اعلام آغاز بهکار کارخانه تولید سوخت هستهای در اصفهان و همچنین افزایش تعداد سانتریفیوژهای فعال در نطنز، تا حدود زیادی امیدواریهای اولیه برای دست یافتن به گشایشی محسوس در بن بست اتمی ایران را کاهش داد.آقای احمدی نژاد طی این مراسم اعلام داشت که «زمان تغییر کرده و دوران گفتگو پیرامون برنامه اتمی ایران بسر آمده است». او همچنین نوید داد که با در نظر گرفتن تغییرات تازه در جهان، نقطه نظرهای تازه ایران برای مذاکره با شورای امنیت و جامعه اروپا، در قالب بسته پیشنهادی تازه، در زمان مناسب انتشار خواهد یافت. این نکته را حسن قشقاوی سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز چند روز بعد مورد تاکید قرارداد و اعلام داشت که بسته دوم پیشنهادی ایران در فرصت مناسب منتشر خواهد شد.محتوای بیانیه اخیر ایران نشان داد که آمادگی تهران برای گفتگو با گروه ۱+ ۵ شامل مسائل مورد علاقه شورای امنیت و برنامه های اتمی آن کشور نیست، ولی در عوض تهران آماده است که در زمینه همکاری برای تحقق هدفهای کلیتر دنیای امروز مانند : صلح جهانی و استقرار عدالت و امنیت و توسعه دموکراسی با گروه یاد شده به گفتگو بنشیند.نکته مورد اشاره در بیانیه رسمی دولت ایران پیرامون «به روز کردن بسته پیشنهادی اول نیز حاکی از تکرار نقطه نظرهای مندرج در نامهای است که ۸ ماه قبل به امضاء وزیر خارجه ایران رسیده و به دبیرکل سازمان ملل و کلیه وزرای خارجه کشورهای عضو گروه ۱+ ۵ تحویل شده بود.در نامه مورد اشاره، ایران ضرورت پایبندی به اصول عدالت، قانونگرایی و به رسمیت شناختن حقوق ملتها و تحکیم صلح جهانی و منطقهای و احترام به دموکراسی را مورد تأکید قرار داده بود.در بخشهای دیگری از نامه یاد شده، ذیل ۴ سر فصل مستقل، موضوعات سیاسی و امنیتی، اقتصادی، هسته ای و همچنین مواضع جمهوری اسلامی در قبال شرایط انجام گفتگو، مطرح شده بود.با توجه به این نکته که نامه یاد شده خواستار قبول تعهد خاصی از هیچیک از کشورهای جهان نشده بود، قرار دادن آن در مقابل بسته پیشنهادی گروه ۱+ ۵ عملاً ناممکن مینمود. حال آنکه گروه ۱+۵ در بسته پیشنهادی خود، ایران را مورد خطاب قرار داده و در مقابل درخواست توقف غنیسازی اورانیوم، اعطاء امتیازهای فنی، اقتصادی، و توسعه همکاری و افزایش سرمایهگذاری در منابع نفت و گاز آن کشور را متعهد شده بود. در بسته یاد شده همچنین امکان تعلیق تمامی قطعنامهها ی تنبیهی شورای امنیت علیه ایران نیز مورد تأکید قرار گرفته بود.متقابلاً، نامه ارسالی ایران که از آن بهعنوان بسته پیشنهادی تهران یاد میشود، در بخش مربوط به امور هستهای، یادآور شده است که جمهوری اسلامی تنها در قالب معاهده ان پی تی به تعهدات خود عمل خواهد کرد، حال آنکه شورای امنیت خواستار پیوستن ایران به معاهده الحاقی است که بهموجب آن انجام بازرسیهای سرزده از ایران امکان پذیر خواهد بود.ایران همچنین در بسته خود خواستار شده بود که نتایج گفتگوها در فاصله ۶ ماه پس از آغاز مورد ارزیابی قرار گیرد. ولی با توجه به این که استقرار عدالت و تأمین صلح پایدار در جهان و تضمین حقوق فلسطینیها و خلع سلاح اتمی، که در کنار سایر نکات آرمانگرایانه در نامه یاد شده مورد اشاره قرار گرفته بود، در فاصله ۶ ماه ممکن بهنظر نمیرسید، نامه ارسالی ایران ناگزیربا سکوت جامعه جهانی روبرو شد و در عمل بدون پاسخ ماند.آنگاه ایران در یک حرکت تعدیلی، متعاقباً خواستار گفتگو پیرامون نکات مشترک در دو بسته پیشنهادی گروه ۱+۵ و ایران شد. این پیشنهاد نیز با توجه به طبیعت کاملا متفاوت بسته پیشنهادی گروه ۱+۵ با محتوای نامه ایران، به جایی نرسید. بهعلاوه ، انجام هر نوع گفتگو با ایران در گذشته به انجام پیش شرطهای شورای امنیت موکول شده بود و نه پذیرفتن نقطه نظر های ایران در مورد راهکارهای تأمین مدینه فاضله در جهان.با کنار نهادن پیش شرط گفتگو با ایران از جانب امریکا و گروه ۱+۵ ، انتظار میرفت که خواستههای گذشته ایران برای آغاز گفتگو تأمین شده باشد. ولی، انتشار بیانیه رسمی اخیر ایران نشان میدهد که جمهوری اسلامی به هیچوجه آماده انجام گفتگو پیرامون برنامههای اتمی خود نیست، و سیاست تنبیه و تشویق را نیز که مورد حمایت شورای امنیت است «استفاده از ادبیات زور و تهدید» دانسته و به هیچ وجه نمیپسندد.در مورد راستی آزمایی با آژانس، بیانیه رسمی ایران حاکی است که تهران ادامه تعهدات ناشی از پیوستن به معاهده آن پی تی را همچنان کافی دانسته و آماده پذیرفتن معاهده الحاقی نیست. ایران با تجدید اعتبار و به روز کردن تاریخ مصرف بسته پیشنهادی اول، که سال پیش انتشار یافته بود، ظاهراً همچنان به تکرار نقطهنظرهای فلسفی در زمینه عدالت و صلح جهانی اصرار میورزد. بیانیه تازه دولت ایران در حقیقت، رسمیت دادن به نقطهنظرهای اخیر رییس جمهور ایران است که زمان گفتگو پیرامون برنامه اتمی ایران را خاتمه یافته خوانده بود.
