ازنگاه کارشناسان جمهوری آذربایجان ایران نباید در خزر واحد نظامی داشته باشد
ایران نباید در خزر واحد نظامی داشته باشد
به نظراین کارشناس ، به رغم مخفی بودن ، آمریکا در چارچوب «برنامه امنیت خزر» به روند مدرنیزه کردن نیروی دریایی آذربایجان ادامه میدهد . در راستای مدرنیزه کردن کشتیها و تجهیزات نیروی دریایی آذربایجان کار بسیاری انجام شده است . در باکو منطقه نظارتی ویژه ای ساخته شده است و هم اکنون امور تکمیل آن ادامه دارد. به گفته وی ، اوضاع نظامی ـ سیاسی دریای خزر برابری حقوق کشورهای منطقه را ایجاب میکند . در این حال وی معتقد است که حقوق اساسی نگهداری نیروی دریایی ایران در خزر باید روشن شود . طبق معلومات من در برخی اسناد امضا شده بین ایران و شوروی در اوایل قرن گذشته امکان نگهداری نیروی دریایی ایران درخزر محدود شده است . باکو باید از این قبیل اسناد در گفتگوهای سیاسی و نظامی استفاده کند. به نظر کارشناسان این مرکز ، باید عوامل بیشتری در زمینه تحقق اهداف سیاسی ـ نظامی غرب در خزر مورد توجه قرار گیرند . تا طرح «کاسفور» روسیه نیز به تدریج به تاریخ بپیوندد . به گفته محمداف ، روسیه و ایران از عوامل تاثیرگذار بر امنیت ملی آذربایجان در راستای منفی میباشند . روسیه همیشه در روندهای سیاسی ، اقتصادی و نظامی که مغایر با منافع آذربایجان است ، شرکت کرده است . در این راستا فعال بودن ایران نیز همیشه بارز بوده است . به عنوان مثال : 2 تیپ از 5 تیپ بزرگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران روی خود را به سوی آذربایجان معطوف کرده است . در دکترین امنیتی هر دو کشور مواردی علیه آذربایجان درج شده است . به نظر من در دکترین نظامی آذربایجان که به تصویب خواهد رسید ، حتماً باید این قبیل مسایل به طور شفاف مطرح شود .
به نظر کارشناسان این مرکز ، تغییر در سیستم فراخوانی جوانان به خدمت نظام در ماه مارس بیشترین توجه را در جامعه آذربایجان به خود جلب کرد . این تغییرات میتواند سرآغاز اصلاحات بزرگ در سیستم دفاعی و امنیتی کشور باشد . تغییرات فوق به دو دلیل به طور ناگهانی بوده است . اولی این که برخی گروهها به دلیل منافع خود تاکنون از انجام این تغییرات جلوگیری می کردند . اما با آغاز سال 2009 شانس تحقق اصلاحاتی که مدت ها انتظار آن میرفت فراهم شد . بازماندن در سیستم شوروی سابق دیگر کارآیی ندارد و مطابق با استانداردهای فعلی نیست .
درمجموع در این اواخر در مورد موارد منفی موجود در ارتش به طور دایم به رییس جمهوری اطلاع داده شده است . پس از آن نیز مسوولین کشور انجام اصلاحات گسترده در ارتش را آغاز کردند . اولین مذاکره در این مورد بین رییس جمهوری و وزیر دفاع صورت گرفته و سپس نیز فرمانده ستاد مرکزی نیروهای مسلح نیز به این مذاکرات پیوسته و تصمیم اتخاذ شده است . بسیاری این تصمیم را شوکه کننده میدانند .
به نظر این کارشناس ، اقدامات بسیاری در چارچوب فراخوانی جوانان به خدمت سربازی وجود دارد . همچنین در مورد انجام اصلاحات خبرهایی داریم . در مورد خود روند هیچ نوع اطلاعی داده نمیشود . در شرایط عادی باید این قبیل اقدامات به رسانه ها معرفی شود. اما درآذربایجان با چنین چیزی مواجه نمیشویم . علاوه بر انتقادهای اجتماعی ، فشار تشکل های بینالمللی از قبیل گروه بینالمللی بحران ، مرکز نظارت دموکراتیک بر نیروهای مسلح در ژنو و غیره در اجرای اصلاحات تاثیر گذار بوده اند . اگر فشار از سوی جامعه آذربایجان ادامه داشته باشد اصلاحاتی عمیقتر در نیروهای مسلح آذربایجان ممکن خواهد بود .
اجاره دادن ایستگاه ردیابی غبله به آمریکا مطلوب نیست
به گفته کارشناس مرکز ، سفر اخیر وزیر خارجه روسیه به آذربایجان بار دیگر موجب مطرح شدن مساله ایستگاه ردیابی غبله شد . به نظر میرسد که اجاره مجدد این ایستگاه بعد از سال 2012 نیز جزو موضوع مذاکرات بوده است . موضوع ایستگاه غبله اکنون بیشتر به یک بازی سیاسی شباهت پیدا کرده است . بدین ترتیب که ابرقدرت ها سعی دارند در مبارزه بر سر قفقاز جنوبی این ایستگاه را به هدف اصلی خود تبدیل کنند . نباید تصور کرد که ساخت ایستگاه ردیابی جدید روسیه در آرماویر موجب چشم پوشی آسان روسیه نسبت به ایستگاه غبله خواهد شد .
پیش بینی میشود که در اواسط آوریل در مورد این ایستگاه بین آذربایجان و آمریکا مذاکراتی انجام شود . هیاتی که از آمریکا خواهد آمد هم در مورد سرنوشت غبله و هم به طور کل در مورد موضع آمریکا در مورد سیستم های ردیابی آذربایجان مذاکره خواهد شد .
هم اینک در مورد این مساله بر روی 3 سناریو کار میشود . یکی از آن ها توقف کلی ایستگاه ردیابی غبله است . آذربایجان و آمریکا در این روند ذی نفع خواهند بود . زیرا شانس خاتمه دادن به حضور نظامی روسیه در آذربایجان فراهم میشود . آمریکا نیز میتواند حضور نظامی در کشوری استراتژیک همچون آذربایجان را به دست آورد . دومین گزینه استفاده مشترک آذربایجان ، روسیه و آمریکا از این ایستگاه است . اساس مذاکرات قبلی آمریکا و روسیه در مورد این ایستگاه همین گزینه بوده است . اما نمیتوان به نتیجه بخش بودن این روند امیدوار بود . زیرا روسیه نمیخواهد آمریکا در مقر نظامی آن در آذربایجان شریک باشد . آمریکا نیز در توجیه حضور نظامی روسیه در آذربایجان ذی نفع نیست .
نامطلوب ترین گزینه نیز این است که این ایستگاه همچنان در اجاره روسیه باقی بماند . این خطرناک است . زیرا در مورد زیان های این ایستگاه اطلاعات مختلفی در دست است . اگر این روند ادامه یابد ، به طور عملی روسیه دارای پایگاه نظامی در اراضی آذربایجان خواهد بود . اکنون نزدیک به 4 هزار نظامی روس در این پایگاه فعالیت دارند . من احتمال میدهم که در صورت آغاز مجدد جنگ قرهباغ ، روسیه برای حمایت از ارمنستان از این ایستگاه برای ضربه زدن به آذربایجان از پشت استفاده کند . لذا روسیه میخواهد همچنان توسط ایستگاه ردیابی غبله حضور نظامی خود در آذربایجان را ادامه دهد . از مدت ها قبل در نقشه نظامی روسیه ، ایستگاه غبله به عنوان پایگاه نظامی روسیه در آذربایجان منعکس شده است . از طرفی نیز من باور نمیکنم که روسیه بابت اجاره این ایستگاه واقعاً سالیانه 7 میلیون دلار به آذربایجان بپردازد .
گزینه نامطلوب دیگر نیز آزاد کردن ایستگاه غبله از دست روسیه و واگذاری آن به آمریکا میباشد . زیرا این اقدام نیز برای آذربایجان عواقب منفی خواهد داشت . این اقدام را به هیچ وجه روسیه و ایران هضم نخواهند کرد و چنین وضعیتی برای آذربایجان که اراضی خود را از دست داده است نتایج خوبی نخواهد داشت .
گفتنی است در گزارش کمیته بودجه کنگره آمریکا در مورد سیستم دفاع ضد موشکی آمریکا در اروپا در ماه مارس سه نقشه پیشنهاد شده است که نام آذربایجان در هر سه آن ها وجود دارد .
قابل ذکر است که ، مرکز تحقیق و تحلیل نظامی آذربایجان در سال 2008 توسط 8 تشکل غیرنظامی که در رابطه با مسایل نظامی فعالیت دارند تشکیل شده است . هدف این مرکز کمک به افزایش آگاهی جامعه آذربایجان در مورد مسایل امنیتی و نظامی است .
